Waarom monarchvlinders 4.000 km vliegen naar de sparrenbossen van Michoacán
Elk najaar vertrekken de monarchvlinders uit het oosten van Noord-Amerika naar een handvol bergen in Midden-Mexico. Ze brengen de winter dicht opeengepakt door op sparren op zo'n 3.000 m hoogte en keren aan het eind van de winter weer naar het noorden. Deze pagina legt die reis eenvoudig uit, met de kanttekeningen die wetenschappers er nog altijd bij plaatsen.
Wie de reis naar het zuiden maakt
De vlinders die je in Michoacán en de staat México ziet, horen bij de oostelijke populatie van de monarchvlinder. In de zomer planten ze zich voort in een groot gebied van de Verenigde Staten en het zuiden van Canada.
Als de dagen korter worden, stopt de laatste generatie van het jaar met voortplanten en vliegt naar het zuidwesten. Sommige vlinders leggen tot zo'n 4.000 km af, waar het kan op warme lucht en rugwind, om de bergen ten westen van Mexico-Stad te bereiken.
Monarchvlinders ten westen van de Rocky Mountains overwinteren meestal langs de kust van Californië. De Mexicaanse kolonies zijn van de oostelijke vlinders, en die verzamelen zich in een opvallend klein stukje bos.
Een generatie die acht maanden leeft
Een zomervlinder leeft meestal een paar weken. Hij komt uit, eet, paart, legt eitjes en sterft, en de volgende generatie neemt het over. Tussen de lente en de nazomer volgen meerdere van die korte levens elkaar op.
De vlinders die naar Mexico vliegen, zijn anders. Ze stellen de voortplanting uit, slaan vet op en kunnen zo'n acht maanden leven, lang genoeg om naar het zuiden te vliegen, de winter uit te zitten en aan de terugreis te beginnen.
Geen van hen heeft de reis eerder gemaakt. Hoe een vlinder die voor het eerst reist dezelfde bergen vindt die zijn overgrootouders verlieten, wordt nog altijd onderzocht. De stand van de zon en het magnetisch veld van de aarde gelden als de belangrijkste verklaringen.
Waarom oyamelsparren op 3.000 m
De kolonies ontstaan in bossen van oyamelspar (Abies religiosa) op ongeveer 3.000 m. De lucht blijft daar koel en vochtig, zodat de vlinders op een laag pitje kunnen leven en weinig van hun opgeslagen energie verbruiken.
Is het te warm, dan raken hun reserves op voor de lente begint. Is het te koud of te nat, dan dreigen ze te bevriezen. Het dichte bladerdak van de sparren werkt als deken en paraplu tegelijk en dempt vorst en regen.
Ze hangen in dichte trossen aan stammen en takken, en één boom kan er duizenden dragen. Op zonnige, warmere middagen vliegen veel vlinders op om te drinken bij beekjes en vochtige grond. Dan vult de lucht zich met oranje vleugels.
Op koude of bewolkte dagen blijven de trossen gesloten en stil. De vlinders zijn er wel, maar ze lijken op doffe bruine bladeren aan de takken. Onze gids over de beste reistijd vertelt wanneer de kolonies meestal het volst zijn.
Hoe de wetenschap de kolonies vond
De mensen in de bergdorpen kenden de vlinders al lang voordat iemand erover schreef. De kolonies werden in de jaren zeventig wetenschappelijk beschreven, dankzij onderzoek onder leiding van de Canadese wetenschapper Fred Urquhart, die jarenlang monarchvlinders had gemerkt om hun route te volgen.
De bossen liggen nu in het biosfeerreservaat van de monarchvlinder, dat over de grens van Michoacán en de staat México ligt, zo'n 100 km west-noordwest van Mexico-Stad. UNESCO zette het in 2008 op de Werelderfgoedlijst.
Maar een paar delen van het reservaat ontvangen bezoekers. Onze pagina over El Rosario, Sierra Chincua en Piedra Herrada vergelijkt de plekken waar onze tours naartoe gaan.
Eind van de winter: paren en de vlucht naar het noorden
Als de dagen tegen het eind van de winter langer worden, komen de kolonies in beweging. De vlinders paren in het bos en verlaten daarna de bergen, richting het noorden en noordoosten, naar Texas en verder.
De lentereis hangt af van zijdeplant (Asclepias), de enige plant die hun rupsen eten. De vrouwtjes leggen onderweg hun eitjes erop, en kort daarna sterven de langlevende reizigers.
Hun nakomelingen zetten de reis voort, en meestal zijn er meerdere kortlevende generaties nodig om het voortplantingsgebied weer te vullen. In de nazomer wordt dan opnieuw een langlevende generatie geboren en begint de cyclus van voren af aan.
Waarom de aantallen stijgen en dalen
Onderzoekers meten de kolonies aan de oppervlakte bos die ze bedekken, niet door vlinders te tellen. Die oppervlakte verschilt sterk van winter tot winter en is nooit een vast getal waar je een reis op kunt plannen.
Verschillende factoren zouden de schommelingen veroorzaken:
- Het weer in de voortplantingsgebieden en langs de route, waaronder droogte en hitte
- De hoeveelheid zijdeplant die nog in landbouwgebied en langs wegen groeit
- Stormen en vorst in het Mexicaanse bos tijdens de winter
- De gezondheid van het sparrenbos zelf, dat door houtkap en droge jaren kan uitdunnen
Wetenschappers discussiëren nog over hoe zwaar elke factor weegt. Voor een bezoeker is de praktische les eenvoudig. De kolonies kunnen miljoenen vlinders tellen, maar wat jij ziet hangt af van het jaar, de week en het weer op de ochtend dat je aankomt.
De trek zelf zien
Elke tour op onze site brengt je naar een van de overwinteringskolonies, en de wandeling erheen hoort bij de ervaring. Op zo'n 3.000 m is de lucht ijl, dus lees onze gids over de klim voordat je kiest.
Sierra Chincua in een kleine groep vanuit Mexico-Stad
Paseos Turisticos rijdt met een kleine groep naar Sierra Chincua, neemt ongeveer vijf uur voor het bezoek en sluit af met een lunch uit Michoacán bij een kookworkshop. De tour scoort 4,8 uit 60+ reviews op Viator, maar de boeking wordt niet terugbetaald.
Het bos is kwetsbaar, en de vlinders hebben elk beetje opgeslagen energie nodig om de lente te halen. Onze pagina over de regels in het reservaat legt uit waarom gidsen om stilte vragen en bezoekers op het pad houden.
Wil je de volledige dag van elke optie vergelijken, dan zet de vergelijkingstabel op onze homepage de tours naast elkaar. De kostengids somt op wat je bovenop het ticket betaalt.